Better Life


ΟΡΑΣΗ, Η ΘΑΥΜΑΣΤΗ ΑΙΣΘΗΣΗ
«ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΩ ΚΑΘΑΡΑ ΤΩΡΑ ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ Η ΒΡΟΧΗ
ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΩ ΟΛΑ ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΜΟΥ
ΕΦΥΓΕ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΣΥΝΝΕΦΟ ΠΟΥ ΜΕ ΕΙΧΕ
ΤΥΦΛΩΣΕΙ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΛΑΜΠΡΗ, ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΗ ΜΕΡΑ»
Αυτοί είναι το ρεφρέν ενός αμερικάνικου λαϊκού τραγουδιού...
Και όταν το ακούω, γεμίζω αισιοδοξία και θυμάμαι μια μέρα που οδηγούσα στην εξοχή, με το καταπράσινο χορτάρι, τις οξιές και έναν ουρανό τόσο γαλανό που φαινόταν σαν ζωγραφισμένος. Η ανάμνηση αυτή είναι τόσο ζωντανή που νιώθω να ξαναζώ τις στιγμές εκείνες. Πόσο λαμπερή ήταν εκείνη η μέρα; Τι υπέροχος ήλιος... Το φως του, ταξιδεύοντας για 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα, φτάνει στον αμφιβληστροειδή του ματιού μας και μας επιτρέπει να βλέπουμε. Δεν μπορούμε να δούμε τα μεμονωμένα μόρια ή φωτόνια, αλλά νιώθουμε την επίδραση τους σαν ζεστασιά και βλέπουμε την λαμπρότητα τους σαν φως. Σπάνια σκεφτόμαστε τα φωτόνια, αλλά αυτά είναι η φυσική ύλη που πέφτει στον αμφιβληστροειδή μας. Όλα φωτίζονται τότε και ΒΛΕΠΟΥΜΕ.
Σκεφτήκατε ποτέ όμως τι θαύμα είναι αυτό που επαναλαμβάνεται συνεχώς; Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι το σκέφτηκε και είπε: «Ποιος θα το πίστευε ότι ένας τόσο μικρός χώρος θα μπορούσε να χωρέσει τις εικόνες του Σύμπαντος;» Πόσο ωραία το είχε θέσει; Φαίνεται σχεδόν απίστευτο ότι τα μικρά μας μάτια μπορούν πράγματι να χωρέσουν το Σύμπαν. Η όραση είναι πράγματι μια θαυμαστή αίσθηση. Ο Κάρολος Δαρβίνος, συγγραφέας του έργου Η καταγωγή των ειδών, είχε πει: «Το να υποθέσουμε ότι το μάτι, με όλη του αυτή την ικανότητα να εστιάζει σε διάφορες αποστάσεις, να δέχεται διαφορετικές ποσότητες φωτός και να ξεχωρίζει σχήματα και χρώματα, δεν είναι αποτέλεσμα φυσικής επιλογής, είναι το πιο παράλογο πράγμα που μπορεί να σκεφτεί κανείς». Πολύ σωστά. Το μάτι και η όραση είναι ένα θαύμα.
Γεγονός είναι ότι ο αμφιβληστροειδής είναι ένα τόσο περίπλοκο όργανο που οι επιστήμονες ακόμα και σήμερα προσπαθούν να ανακαλύψουν πώς καταφέρνει να δημιουργεί πολύχρωμες εικόνες κάθε φορά που ανοίγουμε τα μάτια μας. Υπάρχουν 10 στρώματα από διαφορετικά νευρικά κύτταρα που μετατρέπουν τα εισερχόμενα φωτόνια σε έγχρωμες εικόνες. Όλα αυτά τα νεύρα είναι διαφανή και έχουν την υφή λεπτού χαρτομάντιλου. Οι φωτοδέκτες αποτελούνται από ραβδία και κωνία. Τα ραβδία και τα κωνία βρίσκονται στα πίσω στρώματα (χιτώνες) και κατά συνέπεια το φως περνάει από τα πρώτα στρώματα πριν φτάσει στους φωτοδέκτες. Τα κωνία, που αποτελούνται από τρεις διαφορετικούς χρωματοδέκτες , μπλε, κόκκινο και πράσινο, βρίσκονται πιο κεντρικά και Χρειάζονται 2-5 λεπτά για να προσαρμοστούν, όταν ερεθίζονται από το φως. Τα ραβδία, που είναι για την περιφερειακή και χαμηλού φωτισμού όραση, είναι συγκεντρωμένα στον περιφερειακό αμφιβληστροειδή και χρειάζονται περίπου 10-20 λεπτά για να προσαρμοστούν στο σκοτάδι. Ο αμφιβληστροειδής όμως είναι ένα μόνο μέρος του ματιού. Υπάρχει το υαλώδες σώμα, που γεμίζει το μεγάλο πίσω τμήμα του ματιού. Οι φακοί, που βοηθούν στην εστίαση του φωτός στον αμφιβληστροειδή και μας κάνουν να αντιλαμβανόμαστε το κοντινό και το μακρινό. Αυτή είναι μια ικανότητα που αρχίζουμε να χάνουμε στην ηλικία των 40-50 ετών, όταν αρχίζουμε να κρατάμε κάτι μακρύτερα για να το δούμε καλύτερα και ο οφθαλμίατρος μας λέει ότι χρειαζόμαστε γυαλιά για να μπορούμε να διαβάσουμε. Ύστερα είναι η ίριδα, που διαστέλλεται και συστέλλεται για να προσαρμοστεί στα διάφορα επίπεδα φωτός. Το υδατώδες υγρό είναι το υγρό που γεμίζει το μπροστινό τμήμα του ματιού, που τρέφει τους μη αγγειακούς φακούς και τον κερατοειδή χιτώνα, τους διαφανείς λεπτούς φακούς μπροστά στο μάτι. Ο κερατοειδής είναι ο ιστός που δέχεται την ακτίνα λέιζερ σε μια επέμβαση αυτού του τύπου για να διορθωθεί η μυωπία.
Όλοι αυτοί οι ιστοί συνεργάζονται για να μας δώσουν το θαυμαστό, απίστευτο δώρο της όρασης. Το ερώτημα είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατέψουμε τα μάτια μας από μια πρόωρη βλάβη. Αναφέρει κάτι σχετικό με το θέμα αυτό η επιστήμη; Η απάντηση είναι ότι η επιστήμη έχει πολλά να πει, αλλά όλα έχουν σχέση με την κοινή λογική και τον τρόπο ζωής που ακολουθούμε. Ας εξερευνήσουμε μαζί τι μπορούμε να κάνουμε για να διατηρήσουμε υγιή τα θαυμαστά μας μάτια.
Η κυριότερη αιτία τύφλωσης στον κόσμο είναι ο σχηματισμός καταρράκτη και οι χειρουργικές επεμβάσεις για τη διόρθωση του καταρράκτη είναι υπεύθυνες για τα δισεκατομμύρια που δαπανώνται σε διάφορες χώρες. Ορισμένα είδη καταρράκτη υπάρχουν είδη κατά τη γέννηση και άλλα είναι γενετικά προγραμματισμένα να εμφανιστούν νωρίτερα απ' όσο συνήθως. Οι άνθρωποι μεγάλης ηλικίας (65-95) αρχίζουν να εμφανίζουν αλλαγές στους φακούς του ματιού εξ αιτίας του γήρατος. Οι αλλαγές αυτές κάνουν τον διαφανή ιστό να θαμπώνει. Έτσι εμποδίζεται η όραση. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει το γενετικό του κώδικα, αλλά οι περισσότεροι μπορούν να ελέγξουν τον τρόπο ζωής τους. Μελέτες έδειξαν ότι ο τρόπος ζωής έχει σχέση με τη δημιουργία του καταρράκτη, με τον εξής τρόπο:

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗ
1. Στεροειδή που παίρνονται από το στόμα 5,8 (κίνδυνος για καταρράκτη σε σχέση με το μέσο όρο)
2. Διαβήτης 4-6
3. Αλκοόλ > 1 ποτό/ημέρα 2-4
4. Κάπνισμα > 1 πακέτο/ημέρα 3,17
5. Έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία 1,6-3,3
6. Φάρμακα 2,48
7. Γάλα> 100 ml/ημέρα 2,5
8. Μη λευκή φυλή 2,03
9. Οικογενειακό ιστορικό 1,50
10. Χαμηλή εκπαίδευση 1,46
11. ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ 1.00

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Μεγάλες συγκεντρώσεις αντιοξειδωτικών καροτινοειδών στο πλάσμα
1. -καροτίνη 0,70
2. –καροτίνη 0,50
3. Λουτεΐνη 0,50
4. Λυκοπίνη 0,40
5. Χρήση πολυβιταμινών 0,63-0,73
6. Αντιοξειδωτικά: ριβοφλαβίνη, Βιταμίνες Ο, Ε, και θειαμίνη 0,20-0,40
7. Βιταμίνη C μόνη 0,55

Πάνω από την τιμή κινδύνου 1.00, που αντιπροσωπεύει τον μέσο κίνδυνο, βρίσκουμε τρόπους ζωής που προσθέτουν στον κίνδυνο ανάπτυξης καταρράκτη και κάτω βρίσκουμε παράγοντες που μειώνουν τον κίνδυνο. Παρόλο που οι περισσότερες μελέτες έγιναν σε συμπληρώματα βιταμινών, μερικές έγιναν άμεσα στα επίπεδα του πλάσματος του αίματος, που αντανακλούν διατροφικές συνήθειες. Η κατανάλωση φρέσκων φρούτων, λαχανικών και δημητριακών βοηθά περισσότερο από τη λήψη βιταμινών. Έτσι, μπορεί να συμπεράνει κανείς, παρατηρώντας τον παραπάνω πίνακα, ότι ένας άνθρωπος που δεν καπνίζει, δεν πίνει αλκοολούχα ποτά και που διατηρεί έναν τρόπο ζωής αποφεύγοντας την παχυσαρκία - που σχετίζεται με τον διαβήτη - έχει μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσει καταρράκτη από έναν άνθρωπο που ανήκει στις άλλες κατηγορίες. Και ο τρόπος ζωής που θα διαλέξουμε, θα πρέπει να ακολουθείται σε καθημερινή βάση.
Μια άλλη ασθένεια του ματιού που σχετίζεται με την ηλικία, ο εκφυλισμός της ώχρας κηλίδας, είναι η κυριότερη αιτία τύφλωσης σε ανθρώπους πάνω από 65 χρονών. Μπορεί να είναι εκ γενετής και να εμφανιστεί σε μικρότερες ηλικίες, αλλά συχνότερα εμφανίζεται σε μεγάλες ηλικίες, όταν η όραση είναι πια μια από τις ελάχιστες απολαύσεις που παραμένουν. Προκαλεί βλάβη στον κεντρικό αμφιβληστροειδή, που ονομάζεται κηλίδα, και παρατηρείται απώλεια της όρασης, που συχνά κάνει τον πάσχοντα να μην μπορεί να διαβάσει πια ή, ακόμα χειρότερο, να μην μπορεί να αναγνωρίσει πρόσωπα. Το παρήγορο είναι ότι παρά το πρόβλημα αυτό, ο ασθενής δεν τυφλώνεται τελείως, αλλά διατηρεί μια «περιφερειακή όραση», πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί ακόμα να βλέπει να περπατάει, να τρώει και να ντύνεται. Η κηλίδα έχει κίτρινες χρωστικές, που ονομάζονται ζεαξανθίνη (πιο κεντρικά) και λουτεΐνη (πιο περιφερειακά). Οι κίτρινες αυτές χρωστικές δημιουργούνται από τις τροφές που καταναλώνοπυμε και μελέτες έδειξαν αυξημένο πάχος αμφιβληστροειδούς μετά την κατανάλωση των καροτινοειδών αυτών. Πιστεύεται ότι η κίτρινη χρωστική προστατεύει τον αμφιβληστροειδή από βλάβες που μπορούν να προκληθούν από το φως. Είναι ισχυρά αντιοξειδωτικά. Οι παράγοντες κινδύνου σχετικά με τον τρόπο ζωής κάτω, δείχνουν πώς μπορεί κάποιος να προστατευθεί από την ασθένεια αυτή με καθημερινές επιλογές:

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΕΚΦΥΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΗΛΙΔΑΣ
1. Εγκεφαλαγγειακή ασθένεια 4,64 (κίνδυνος εκφυλισμού κηλίδας σε σχέση με τον μέσο όρο)
2. Ηλικία 65-74 4,54
3. Καπνιστές 2,8-5,4
4. Ολική χοληστερίνη > 6,75 mmol/L 2,3
5. Ηλικία 55-65 2,13
6. Τριγλυκερίδια > 2,03 mmol/L 1,7
7. Συστολική πίεση αίματος > 155 1,7
8. Πρεσβυωπία>1 1,7
9. Επίπεδο ινωδογόνου>3,34g/L 1,7
10. Ιστορικό αγγειακών παθήσεων 1,6
11. Α 2 σφαιρίνη >8,2 1,6
12. Ολική χοληστερίνη 4,9-6,7 mml/L 1,5
13. Ιστορικό καπνίσματος 1,5
14. Δείκτης μάζας σώματος >30 Κg/m 1,5
15. Πρώην καπνιστής 1,5
16.ΜΕΣΟΣΟΡΟΣ 1,0

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
1. Συχνή φυσική δραστηριότητα 0,7
2. Εκπαίδευση >12 χρόνια 0,6
3. Παλαιότερη χρήση οιστρογόνων σε γυναίκες 0,6
4. Λήψη άφθονων καροτινοειδών 0,59
5. Μπρόκολο 4-5 τη βδομάδα 0,5
6. Λουτεΐνη και Ζεαξανθίνη 4-5 τη βδομάδα 0,43
7. Επίπεδα καροτινοειδών στο αίμα >2,394 mmol/L 0,4
8. Χρήση οιστρογόνων σε γυναίκες 0,3
9. Σπανάκι 4-5 τη βδομάδα 0,14

Εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς από τον πίνακα παραγόντων κινδύνου ότι το κάπνισμα, η ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος, η πίεση του αίματος, η χοληστερίνη τα τριγλυκερίδια και το ιστορικό καρδιακών παθήσεων αποτελούν τους ίδιους παράγοντες κινδύνους τόσο για καρδιοπάθειες όσο και για εκφυλισμό της κηλίδας του ματιού. Μερικές μελέτες έδειξαν ότι η κυκλοφορία του χιτώνα κάτω από τον αμφιβληστροειδή μειώνεται σε περιπτώσεις εκφυλισμού της κηλίδας. Ένας τρόπος ζωής που συνδυάζει μέτρια λήψη τροφής για τη διατήρηση του φυσιολογικού βάρους, άσκηση, αποφυγή λιπαρών τροφών και συχνή κατανάλωση προϊόντων με λουτεΐνη και ζεαξανθίνη, μειώνει τον κίνδυνο της εμφάνισης εκφυλισμού της κηλίδας.
Μια άλλη σημαντική αιτία, τύφλωσης είναι το γλαύκωμα. Το γλαύκωμα είναι η απώλεια των νευρικών ινών του αμφιβληστροειδούς που γίνεται χωρίς συμπτώματα τις περισσότερες φορές και μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της περιφερειακής όρασης και στις σοβαρότερες περιπτώσεις της κεντρικής. Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στην αντιμετώπιση του γλαυκώματος. Πολλά καινούργια φάρμακα υπάρχουν σήμερα για να βοηθήσουν στη μείωση της πίεσης του ματιού, που είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου που γνωρίζουμε ως τώρα. Παράλληλα με τη χειρουργική, υπάρχει και η θεραπεία με ακτίνες λέιζερ. Πρόσφατα ανακαλύφθηκαν νέες τεχνικές για τον εντοπισμό των προβλημάτων πριν την εκδήλωση τους. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η κυκλοφορία του αίματος στο οπτικό νεύρο είναι επίσης παράγοντας για την εμφάνιση του γλαυκώματος και αναπτύσσονται σήμερα καινούργιες τεχνικές. Ωστόσο, χρειάζεται ακόμα πολλή μελέτη στον τομέα αυτόν.
Ένας άλλος παράγοντας που σχετίζεται με το γλαύκωμα είναι η άσκηση. Μελέτες έδειξαν ότι η άσκηση μπορεί να μειώσει την πίεση του ματιού κατά 4,6πιπι§1ι. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για όσους πάσχουν από γλαύκωμα. Φυσικά, η άσκηση πρέπει να είναι σταθερή, μια και αν τη σταματήσει κανείς, το αποτέλεσμα θα είναι να ξαναγυρίσει στα ίδια επίπεδα η πίεση του ματιού. Η άσκηση βοηθά ακόμα και στην περίπτωση που ο ασθενής παίρνει φάρμακα για το γλαύκωμα. Βοηθά επίσης και στη γενικότερη υγεία του ατόμου, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς, γιατί χρειάζεται η άσκηση αφού υπάρχουν τα φάρμακα; Τα φάρμακα έχουν όλα παρενέργειες. Ακόμα και το πιο συνηθισμένο φάρμακο για την πίεση του ματιού έχει παρενέργειες, όπως μείωση των καρδιακών παλμών, άσθμα σε ευαίσθητα άτομα. Μπορεί επίσης να ανεβάσει την πίεση και τα επίπεδα της χοληστερίνης στο αίμα. Και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος πάθησης της στεφανιαίας κατά 21%. Έτσι, αν μπορεί κανείς να μειώσει την πίεση του ματιού με την άσκηση, θα είναι πιο ασφαλής. Ωστόσο, αυτό δεν πρέπει να αποθαρρύνει εκείνους που παίρνουν φάρμακα, εφ' όσον βρίσκονται κάτω από την επίβλεψη και τη φροντίδα του γιατρού τους.
Μια καινούργια ανακάλυψη που αναφέρθηκε στην Ελλάδα είναι ότι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να έχει σχέση με το γλαύκωμα. Ο δρ. Ιωάννης Κουντουράς ανέφερε ευρήματα που δείχνουν αυξημένα ποσοστά ασθενών με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού που παρουσίασαν γλαύκωμα. Η μετέπειτα μελέτη του δείχνει ότι η θεραπεία με αντιβιοτικά σημείωσε επιτυχία κατά 83% στους ασθενείς του και είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση της πίεσης στα 1,2mmHg. Ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι γνωστός ακόμα, αλλά πιστεύεται ότι έχει σχέση με την αυξημένη ροή υδατώδους υγρού από το μάτι.
Μια άλλη ενδιαφέρουσα θεωρία που δεν έχει αποδειχθεί ακόμα, είναι η δράση χημικών ουσιών που ονομάζονται εξιτοξίνες. Μελέτες σε ζώα έδειξαν βλάβες των νευρώνων από τα χημικά αυτά στοιχεία, αλλά πρέπει να γίνουν μελέτες και σε ανθρώπους. Οι εξιτοξίνες είναι ουσίες που τα ονόματα τους είναι γνωστά... τις γνωρίζουμε καλύτερα σαν γλουταμινικό μονονάτριο, μια ουσία που δίνει άρωμα στα τρόφιμα, και ασπαρτάμη, ένα υποκατάστατο της ζάχαρης για τη γλύκανση των τροφίμων. Τα χημικά αυτά στοιχεία ενεργούν σαν νευρομετόδες και ερεθίζουν τα νευρικά κύτταρα, προκαλώντας το θάνατο τους. Πολλοί άνθρωποι που καταναλώνουν τις χημικές αυτές ουσίες έχουν συμπτώματα όπως πονοκεφάλους και άλλες παρενέργειες. Έρευνες γίνονται συνεχώς για να διευκρινιστούν οι αντιδράσεις αυτές, αλλά ώσπου να καταλήξουν οι επιστήμονες σε ασφαλή συμπεράσματα, καλό είναι όσοι υποφέρουν από γλαύκωμα να αποφεύγουν τις τροφές που περιέχουν τις ουσίες αυτές.
Μια άλλη πάθηση του ματιού είναι η διαβητική ασθένεια του αμφιβληστροειδούς. Έχει μεγάλη σημασία οι διαβητικοί να κάνουν κάθε χρόνο οφθαλμολογικές εξετάσεις και να ακολουθούν τις συμβουλές του οφθαλμίατρου. Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να προκαλέσει τύφλωση σε δυο χρόνια, αν δεν αντιμετωπιστεί. Ενώ οι θεραπείες με λέιζερ και με χειρουργική είναι πολύ αποτελεσματικές, υπάρχει απώλεια της περιφερειακής όρασης με τα σύγχρονα μέσα που διαθέτουμε. Μερικές μελέτες έδειξαν ότι με εντατικό έλεγχο των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να μειωθεί κατά 76%. Τι σημαίνει εντατικός έλεγχος; Στις μελέτες, το σάκχαρο στο αίμα παρέμενε μεταξύ 70-120mg/dl (11 ανάμεσα στα γεύματα και <180mg/dl μετά τα γεύματα. Αυτό επιτυγχάνεται με συνεχή λήψη ινσουλίνης. Αν τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης Α διατηρούνται <9%, ο κίνδυνος αμφιβληστροειδοπάθειας μειώνεται.
Τα επίπεδα λιπαρών ουσιών στο αίμα επηρεάζουν ακόμα χειρότερα την διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Μελέτες έδειξαν ότι τα αυξημένα λιπίδια στο αίμα διπλασιάζουν τον κίνδυνο να περάσει λίπος στον αμφιβληστροειδή, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης. Τα επίπεδα χοληστερίνης >240mg/dl μπορούν να προκαλέσουν 50% περισσότερα ποσοστά απώλεια της όρασης από τα επίπεδα του <200mg/dl. Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι ο έλεγχος του σακχάρου και των λιπιδίων παίζει σημαντικό ρόλο στην όραση. Μπορείτε να βοηθήσετε τον γιατρό σας, αν συμβάλλετε και εσείς στη μείωση των παραγόντων κινδύνου.
θα μπορούσαν να γραφτούν βιβλία ολόκληρα για το θέμα αυτό. Ωστόσο, πιστεύουμε πως αν υιοθετήσετε τις απλές αυτές υγιεινές συνήθειες, θα μπορέσετε να εξασφαλίσετε την ικανότητα σας να συνεχίσετε να διαβάζετε τα άρθρα αυτά. Ας τελειώσουμε με μια άλλη παρατήρηση που είχε κάνει ένα πολύ σπουδαίο πρόσωπο του παρελθόντος, ο Θωμάς Έντισον, εφευρέτης του ηλεκτρικού λαμπτήρα: «Ο γιατρός του μέλλοντος δεν θα δίνει φάρμακα, αλλά θα αφήνει τους ασθενείς του στη φροντίδα του σώματος τους». Ας μην τον απογοητεύσουμε... ας αποδείξουμε ότι είχε δίκιο...

 






Υγεία: Το δώρο της φύσης
Ο γάμος είναι ένα ταξίδι
Συζητώντας, ακούγοντας και διευθετώντας τα πράγματα
Το να γνωρίζεις μέσω του να ακούς
Μιλώντας και συζητώντας
Να καταλαβαίνεις χωρίς λόγια
Ενθάρρυνση

Το νερό νικά... ξανά
Γιατί πεθαίνουν οι άνθρωποι;
Παράγοντας κινδύνου 3: Τρόπος ζωής
Όραση, η θαυμαστή αίσθηση
Να κοιτάζεις και να σου αρέσει αυτό που βλέπεις
Στρες, ο χειρότερος εχθρός
Υγεία Με Φολικό Οξύ
Καρκίνος του προστάτη
Οστεοπόρωση και Πρωτεϊνη
Προλάβετε πριν πάθετε
Ένα σημαντικό ενθύμιο
Ποτέ δεν είναι αργά για να σταματήσετε κάπνισμα
Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
Τι είδους καρκίνο κινδυνεύετε να πάθετε στην ηλικία σας;
Η βιολογική σας ηλικία
Το μητρικό γάλα είναι το καλύτερο
Αέρας
Αλκοόλ και κάπνισμα προκαλούν πρόωρη γήρανση
Διακοπές για ανανέωση ή μια από τα ίδια;

Επαρκής Ανάπαυση
Σωστή διατροφή
Καθαρός αέρας
Καθαρό νερό
Επαρκής άσκηση

Επιστροφή στην μεσογειακή παραδοσιακή διατροφή
Συνέπειες των φυτοφαρμάκων σε παιδιά
Βασικές αρχές σωστής διατροφής στην παιδική ηλικία

Ο ευεργετικός ρόλος της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής
Διαγραμματική απεικόνιση των διατροφικών συστάσεων σε επίπεδο τροφίμων
Φίλοι γονείς τι τρώνε τα παιδία σας;

Η λειτουργία του μετωπιαίου λοβού

Ο καταστραμμένος μετωπιαίος λοβός προκάλεσε τη χειροτέρευση του χαρακτήρα

Ο τρόπος ζωής μπορεί επίσης να καταστρέψει τον μετωπιαίο λοβό
Οι λειτουργίες του μετωπιαίου λοβού

Περιοδικό "Καλύτερη Ζωη"
Κάντε στους φίλους σας το καλύτερο δώρο. Μια ετήσια συνδρομή στο "Καλύτερη ζωή"

Προηγούμενη Σελίδα        Υγεια - Διατροφή : www.betterlife-magazine.com        Προηγούμενη Σελίδα
Advertised by Ati Advertising on se.gr